7 na 10 Amerykanów nie chce centrum danych AI w swojej okolicy. Republikańscy przewodniczący piszą do FBI, że za protestami stoją Chiny. OpenAI potwierdza istnienie operacji, ekspert odpowiada, że nie ruszyła igły. Wojna o centra danych wchodzi w fazę polowania na obce wpływy
18 czerwca 2026 roku konserwatywny portal Magnolia Tribune z Missisipi opublikował komentarz Gregory’ego Kileya, weterana sił powietrznych i byłego doradcy senackiej komisji sił zbrojnych. Teza pada już na wstępie. Jeśli mieszkaniec Missisipi słyszy, że centra danych Amazona podniosą mu rachunki za prąd, źródłem tej „dezinformacji” mogą być Chiny.
Tekst z Missisipi jest lokalnym objawem znacznie większego zjawiska. W czerwcu 2026 roku w amerykańskiej polityce zmaterializowała się nowa narracja. Opór społeczny przeciwko centrom danych, który opisywaliśmy w tej serii na przykładzie Teksasu, przestaje być traktowany jako spór o wodę, prąd i hałas i coraz częściej jest przedstawiany jako produkt zagranicznej operacji wpływu.
W tej narracji jest ziarno prawdy, potwierdzone przez samą branżę AI. Jest w niej też mechanizm, który powinien niepokoić każdego, kto zawodowo zajmuje się dezinformacją. Gdy etykieta obcej operacji zaczyna obejmować rodzimy, masowy sprzeciw społeczny, samo pojęcie dezinformacji staje się bronią w wewnętrznej walce politycznej.
I. List do FBI. Nowa narracja waszyngtońska
4 czerwca 2026 roku trzej republikańscy przewodniczący z Izby Reprezentantów, Brett Guthrie z komisji energii i handlu oraz John Joyce i Bob Latta z jej podkomisji, wysłali list do dyrektora FBI Kasha Patela i współprzewodniczących prezydenckiej rady doradców ds. nauki i technologii, Davida Sacksa i Michaela Kratsiosa. Kongresmeni piszą o dowodach, które mają silnie sugerować istnienie zagranicznych kampanii wpływu wymierzonych w rozwój AI w USA, i żądają briefingu do 18 czerwca 2026 roku.
Guthrie formułuje stawkę bez niedomówień, mówiąc, że Amerykanie zasługują na to, by wiedzieć, kto finansuje kampanię dezinformacyjną blokującą inwestycje w infrastrukturę krytyczną.
Podstawą listu nie są jednak ustalenia służb, lecz raporty dwóch organizacji pozarządowych. Pierwsza to Bitcoin Policy Institute, ośrodek związany z branżą kryptowalut, a druga to Power the Future, grupa rzecznicza, której deklarowanym celem jest zwalczanie organizacji ekologicznych. Pierwszy raport opisuje wykorzystywanie przez podmioty zagraniczne mediów państwowych, sieci organizacji pozarządowych i funduszy o nieujawnionych darczyńcach. Drugi tropi miliarderów finansujących amerykańskie organizacje społeczne nastawione krytycznie wobec rozbudowy centrów danych.
Wątek szybko zyskuje kolejne głosy. Senator Tom Cotton pisze do Departamentu Sprawiedliwości z żądaniem śledztwa. Katie Miller, żona czołowego doradcy Białego Domu, ogłasza w mediach społecznościowych, że sprzeciw wobec centrów danych nie jest oddolny, lecz podsycany przez podmioty chińskie i rosyjskie. Inwestor Kevin O’Leary twierdzi natomiast, że przeciwko jego projektowi centrum danych w Utah działają dwie grupy na zlecenie chińskiego rządu.
W ciągu miesiąca teza o chińskiej ręce za protestami pokonuje więc drogę od raportu branżowego ośrodka do oficjalnej korespondencji przewodniczących komisji Kongresu z dyrektorem FBI.
II. Missisipi. Anatomia jednego oskarżenia
Tekst z Magnolia Tribune pozwala prześledzić konstrukcję tej narracji na konkretnym przykładzie.
Punktem wyjścia jest organizacja Earthjustice, zajmująca się od dekad procesami sądowymi w sprawach środowiskowych, która zamówiła wspólnie z innymi podmiotami raport krytyczny wobec inwestycji Amazona w centra danych w Missisipi, wskazujący na ryzyko wzrostu kosztów dla zwykłych mieszkańców. Kontekstem jest jedna z największych inwestycji w historii stanu, czyli warte miliardy dolarów kompleksy centrów danych Amazona.
Ogniwem łączącym jest ustalenie, według którego raport luizjańskiego ośrodka analitycznego wskazuje, że Earthjustice otrzymała od 2006 roku 8,5 miliona dolarów od Energy Foundation i Energy Foundation China, dwóch fundacji, które do 2019 roku były jednym podmiotem prawnym, a później dzieliły biuro w San Francisco i część personelu.
Konkluzja autora jest taka, że Energy Foundation China ma powiązania z chińskim rządem, promuje w USA odnawialne źródła energii, żeby uzależnić Amerykę od chińskich paneli i turbin, a skoro Earthjustice „bierze chińskie dolary”, odpowiedź na pytanie o intencje raportu jest, jak pisze Kiley, oczywista.
Warto rozłożyć tę konstrukcję na części, bo będzie wracać w kolejnych sporach. Po pierwsze, łańcuch w ogóle nie odnosi się do treści raportu, a ani jedna liczba dotycząca rachunków za prąd nie zostaje podważona. Po drugie, ogniwem dowodowym jest finansowanie rozłożone na 20 lat, stanowiące ułamek budżetu dużej organizacji prawniczej. Po trzecie, wniosek o intencjach zostaje wyprowadzony wyłącznie z genealogii pieniędzy, bez żadnego z twardych sygnałów, które w tej serii opisywaliśmy przy udokumentowanych operacjach, od wspólnych adresów IP po wewnętrzne dokumenty z normami produkcji treści.
To nie znaczy, że pytania o finansowanie organizacji rzeczniczych są bezzasadne. Znaczy tylko tyle, że między pytaniem a wyrokiem jest różnica, którą ta narracja konsekwentnie pomija.
III. Ziarno prawdy. Raport OpenAI
Cała sprawa byłaby prostsza, gdyby chińska operacja wokół centrów danych nie istniała. Istnieje jednak naprawdę.
OpenAI ujawniła w czerwcu, że operatorzy powiązani z chińskimi operacjami wpływu wykorzystywali ChatGPT do tworzenia treści podsycających obawy związane z centrami danych. Jest to ustalenie firmy, która widzi użycie własnych modeli od środka, i wpisuje się we wzorzec znany z naszych wcześniejszych tekstów. Państwa autorytarne systematycznie testują generatywną AI jako narzędzie wzmacniania zachodnich napięć wewnętrznych, a spory o infrastrukturę AI są dla Pekinu celem wręcz podręcznikowym.
Tyle że między istnieniem operacji a przypisaniem jej odpowiedzialności za nastroje społeczne rozciąga się przepaść. Ari Ben Am z ośrodka Foundation for Defense of Democracies, komentując sprawę dla The Hill, ocenia bez dyplomacji, że ta konkretna operacja nie ruszyła przysłowiowej igły. Jego zdaniem narracja o chińskiej ręce pozwala politykom obwiniać Pekin za niechęć do centrów danych, zamiast rzetelnie odpowiadać na jej przyczyny.
Skalę tych przyczyn pokazuje jedna liczba. Według Gallupa 7 na 10 Amerykanów sprzeciwia się budowie centrów danych AI w swojej okolicy. Żadna operacja wpływu w historii nie wyprodukowała 70% sprzeciwu w 340-milionowym społeczeństwie. Takie liczby produkują rachunki za prąd, hałas chłodzenia i poczucie, że decyzje zapadają ponad głowami mieszkańców.
IV. Rzeczywista baza protestów
Nasz teksański tekst z tej serii opisywał surowiec tego konfliktu, czyli wzrost z 11 do ponad 120 centrów danych w jednym stanie w 6 lat, spory o wodę, strefy hałasu i kampanię wyborczą zbudowaną na haśle ludzi przeciwko zyskom wielkiej technologii.
Czerwcowe wydarzenia dopisują do tego kolejne rozdziały. W Memphis przeciwko centrum danych działającemu na nieopomiarowanych turbinach gazowych pozew na podstawie ustawy o czystym powietrzu złożyły wspólnie organizacje prawnicze i NAACP, wskazując na emisje rakotwórczych substancji w ubogich, w większości czarnych dzielnicach. Są to konkretne, lokalne, udokumentowane krzywdy, a przypisanie ich Pekinowi niczego w nich nie zmienia.
I tu leży właściwe ryzyko całej narracji. Etykieta obcej operacji, przyklejona do rodzimego sprzeciwu, działa w obie strony destrukcyjnie. Przenosi poza granice kraju problem, który jest wewnętrzny, więc uniemożliwia jego rozwiązanie. Jednocześnie dewaluuje samo pojęcie operacji wpływu. Jeśli chińską ręką okaże się każda niewygodna organizacja z grantem sprzed dekady, społeczeństwo przestanie wierzyć również w operacje prawdziwe, te z serwerami pod Moskwą i normami produkcji treści. Kto ciągle woła o wilku, ten w informacyjnym ekosystemie robi dokładnie tę robotę, o którą oskarża przeciwników.
V. Pięć obserwacji na koniec
Pierwsza obserwacja jest taka, że konflikt o centra danych, który w Teksasie opisywaliśmy jako spór o wodę i prąd, wszedł w drugą fazę, czyli spór o to, kto w ogóle ma prawo protestować. Zamiast odpowiadać na argumenty przeciwników, uczestnicy debaty coraz częściej podważają ich prawo do bycia stroną, wskazując na rzekomych zagranicznych mocodawców. Ten wzorzec będzie się przenosił do każdego kraju, w którym rozbudowa infrastruktury AI napotka opór, również do Europy.
Druga obserwacja pokazuje modelowy problem ziarna i skorupy. Ziarno jest prawdziwe, ponieważ chińscy operatorzy rzeczywiście używali ChatGPT do podsycania obaw wokół centrów danych, co potwierdziła sama OpenAI. Skorupa jest jednak polityczna, bo wokół udokumentowanej, marginalnej operacji nadbudowano tezę o niesamodzielności 70% społeczeństwa. Rozdzielanie istnienia operacji od przypisywania jej skutków jest dziś jedną z najważniejszych kompetencji analitycznych. Bez niej każde prawdziwe ustalenie o obcych wpływach staje się paliwem dla nadużyć.
Trzecia obserwacja dotyczy tego, że genealogia finansowania zastępuje w tej narracji dowód działania. Konstrukcja z Missisipi, czyli grant sprzed lat jako dowód obcej agentury, jest technicznie nieodróżnialna od metod, którymi autorytarne państwa dyskredytują u siebie organizacje społeczne. Standardy atrybucji, które opisywaliśmy przy śledztwach Viginum i Bloomberga, czyli twarde sygnały techniczne, dokumenty, infrastruktura, istnieją właśnie po to, żeby odróżniać udokumentowane operacje od zarzutów opartych na samym pokrewieństwie finansowym. Kto obniża te standardy dla doraźnej wygody, rozbraja własne państwo na przyszłość.
Czwarta obserwacja mówi o tym, że dla branży AI narracja o chińskiej ręce jest pokusą, która odbije się jej czkawką. Obwinianie Pekinu zwalnia z odpowiedzi na pytania o rachunki mieszkańców, zużycie wody i tryb podejmowania decyzji. Liczby Gallupa nie zmieni jednak żaden list do FBI. Lekcja z Teksasu pozostaje w mocy. W starciu tego, co geopolitycznie odległe, z tym, co codziennie bliskie, na dłuższą metę wygrywa rachunek za prąd. Branża, która tego nie zrozumie, straci społeczne przyzwolenie na działanie niezależnie od wyniku wyścigu z Chinami.
Piąta obserwacja jest zarazem najbardziej fundamentalna. Słowo dezinformacja staje się zasobem politycznym. Kto zdoła przykleić je przeciwnikowi, ten zwalnia się z obowiązku debaty. Cała ta seria dokumentowała operacje prawdziwe, od sieci Pravda po fałszywe encyklopedie SDA, z dowodami, których standard da się bronić. Robiliśmy to również po to, żeby słowo zachowało znaczenie. Dzień, w którym dezinformacją będzie wszystko, co niewygodne, będzie bowiem dniem, w którym prawdziwi operatorzy wpływu przestaną potrzebować kamuflażu. Wystarczy im hałas.
Źródła – Magnolia Tribune, Gregory Kiley, The Hill, NPR, Gizmodo, Washington Times, list Bretta Guthrie, Johna Joyce’a i Boba Latty do FBI, Tom Cotton, OpenAI, Ari Ben Am, Foundation for Defense of Democracies, Gallup, Earthjustice, Bitcoin Policy Institute, Power the Future, Kevin O’Leary | Res Futura | resfutura.pl