Cztery dni, trzy nowe fronty

Czwartek należał do zatrzymania, piątek do prezydenta i do Węgier, sobota do decyzji sądu. Niedzielny poranek przynosi zapowiedź kolejnych nazwisk.

Czwartek 27 sierpnia to najgłośniejszy dzień całej sprawy: 69 932 wypowiedzi i 986 798 reakcji. Rozstrzygnęło zatrzymanie prezesa Polskiego Komitetu Olimpijskiego, opisane w poprzednim raporcie. W piątek dochodzą dwie rzeczy nowe i obie przenoszą sprawę na wyższy poziom.

Pierwsza wchodzi o 11:34. Donald Tusk zapowiada, że zwróci się do marszałka Sejmu o ponowne głosowanie nad odrzuceniem prezydenckiego weta wobec ustawy o rynku kryptoaktywów. Materiał Polsat News z tą zapowiedzią zebrał 2 700 wypowiedzi pod jednym wpisem. O 13:00 odpowiada Kancelaria Prezydenta: rzecznik Rafał Leśkiewicz oświadcza, że Karol Nawrocki w żaden sposób nie był związany z rynkiem kryptowalut. Ten wpis stał się najliczniej komentowanym materiałem czterech dni, 3 654 wypowiedzi.

Druga to publikacja Wirtualnej Polski z 4:20 rano o tym, jak Marcin Romanowski szukał azylu u Krala, z opisem zjazdu CPAC w Budapeszcie. Wątek jest mniejszy, 6,2 proc. przypisanych wypowiedzi, ale to on pierwszy łączy sprawę giełdy z międzynarodowym zapleczem politycznym.

Sobota zaczyna się od decyzji katowickiego sądu, podanej o 4:47: trzymiesięczny areszt. Dzień ma najmniej wypowiedzi z całego okresu, a jednocześnie najwyższy zasięg, 925,5 mln. Temat przeszedł do materiałów wideo.

Piątek: etat żony i oświadczenie Pałacu

Ruch rośnie od 7:00 i trzyma równy, wysoki poziom przez cały dzień, ze szczytem o 11:00. To najbardziej wyrównana doba całego okresu, bez jednego dominującego zdarzenia, za to z czterema równoległymi.

Najgłośniejszym wpisem dnia jest doniesienie o fikcyjnym etacie Agnieszki Piesiewicz, 17 928 reakcji, powielone tego samego ranka przez kilka kont z podobnym wynikiem. Drugi to oświadczenie Rafała Leśkiewicza, 16 102. Trzeci wątek otwiera Bartosz Arłukowicz w debacie Agnieszki Gozdyry zdaniem o ludziach biegających po mieście z gotówką, 8 349 reakcji. Czwarty jest lżejszy i pokazuje, jak temat wchodzi do rozmowy powszechnej. Krzysztof Stanowski przypomina, że firmę Patek założył polski zegarmistrz Antoni Patek, i zbiera 7 999 reakcji na dygresji bez związku ze śledztwem.

Sobota: areszt i wejście prezydenta do sporu

Szczyt przypada na 9:00, zaraz po informacji o areszcie, i od tej godziny ruch systematycznie opada. Dzień należy do dwóch materiałów. Pierwszy to odcinek programu Roberta Mazurka i Krzysztofa Stanowskiego, 17 962 reakcje. Drugi jest ważniejszy politycznie: Radosław Sikorski odpowiada prezydentowi wprost, zarzucając mu odwracanie kota ogonem i przypominając, że premier przed giełdą ostrzegał. Wpis zebrał 14 375 reakcji.

Tego samego dnia Karol Nawrocki udziela wywiadu w TVN24, w którym pada pytanie o możliwy konflikt interesów w sprawie giełdy. Fragment rozszedł się w dwóch przeciwnych wersjach: po stronie prawicowej jako wygrana prezydenta w starciu z dziennikarzem, po przeciwnej jako unik. To pierwszy raz, gdy prezydent mówi o sprawie osobiście, bez pośrednictwa rzecznika.

Niedzielny poranek: spór o zdjęcie i zapowiedź nazwisk

Okres zamyka się dwiema rzeczami. Onet zapowiada, że w śledztwie pojawią się kolejne nazwiska polityków, powołując się na własne źródła. Roman Giertych publikuje o 0:15 zdanie, że zegarek prezesa jest przy reszcie sprawy drobiazgiem, i zbiera 3 675 reakcji, czyli najwięcej w tym dniu.

Równolegle trwa spór o zdjęcie. Prezydent stwierdził, że Donald Tusk pozował w koszulce z logo giełdy. Strona przeciwna odpowiada, że najbardziej znane takie zdjęcie powstało wcześniej, i przypomina o sponsorowaniu przez giełdę zjazdu CPAC tuż przed wyborami prezydenckimi oraz fundacji Zbigniewa Ziobry i Przemysława Wiplera. Ten wątek jest w danych niewielki, ale wyznacza kierunek na kolejne dni: spór przestaje dotyczyć śledztwa i zaczyna dotyczyć tego, kto z kim się fotografował.

Areszt: pewność spadła, gdy przyszła decyzja sądu

Wątek obejmuje 40,2 proc. przypisanych wypowiedzi i 794 980 reakcji, czyli więcej niż wszystkie pozostałe razem. Zmienił się za to jego odbiór i to jest najważniejsze ustalenie tego okresu.

W dobie samego zatrzymania 94 proc. wypowiedzi zajmujących stanowisko uznawało działanie służb za słuszne. Po czterech dniach, gdy sprawa przeszła przez przesłuchania, zarzuty i decyzję aresztową, proporcja wynosi 58,4 do 41,6. Linia mówiąca o pokazówce politycznej urosła z jednej dwudziestej do dwóch piątych.

Powód tej zmiany jest strukturalny. Zatrzymanie było zdarzeniem, o którym można było powiedzieć wyłącznie, że nastąpiło. Areszt jest decyzją, którą da się oceniać, więc wchodzą argumenty prawne: domniemanie niewinności, proporcjonalność środka, brak przyznania się do winy. Telewizja Republika podała decyzję z dopiskiem, że szef PKOl do winy się nie przyznaje, i to sformułowanie wraca w wątku najczęściej.

Wątek utrzymuje przy tym najbardziej równomierny rozkład kanałów w całej sprawie: Facebook 33,5 proc., X 26,2 proc., portale 24,7 proc., wideo 13,8 proc. Doszły do niego dwa elementy poboczne, oba o dużym zasięgu: doniesienia o fikcyjnym etacie żony zatrzymanego oraz wypowiedź wiceprezesa PKOl tłumaczącego, że prezes po prostu kocha zegarki.

Weto prezydenta wciąga Pałac do sprawy

Wątek obejmuje 18,8 proc. przypisanych wypowiedzi i 89,5 mln wyświetleń. To pierwszy moment, w którym afera dotyka urzędu prezydenta, i pierwszy, w którym Kancelaria musi się tłumaczyć.

Konstrukcja jest prosta i dlatego skuteczna. Prezydent zawetował ustawę o rynku kryptoaktywów, która wprowadzała nadzór nad giełdami. Giełda upadła, ludzie stracili pieniądze, więc pada pytanie, dlaczego weto zapadło i kto o nie zabiegał. Zapowiedź premiera o ponownym głosowaniu nadała temu wymiar proceduralny: sprawa przestała być sporem o interpretację i stała się zapowiedzią konkretnego głosowania w Sejmie.

Odpowiedź Kancelarii Prezydenta jest tego samego rodzaju co wcześniejsze odpowiedzi po tej stronie sporu. Rzecznik zaprzecza związkowi z rynkiem kryptowalut, czyli odnosi się do zarzutu, którego nikt nie postawił, bo pytanie dotyczy weta, nie osobistych powiązań prezydenta. Efekt jest identyczny jak przy formułach o kapiszonie i o sfałszowanych dokumentach: oświadczenie samo stało się materiałem i zebrało najwięcej komentarzy w całym okresie.

W sobotę prezydent wszedł do sporu osobiście, udzielając wywiadu w TVN24, a w niedzielę przeniósł go na grunt symboliczny, wskazując na zdjęcie premiera w koszulce z logo giełdy. Odpowiedź jest za każdym razem tej samej konstrukcji: wskazanie, że druga strona też miała kontakt. Przy zarzucie dotyczącym decyzji urzędowej, jaką jest weto, argument o zdjęciach nie odpowiada na pytanie i przedłuża wątek zamiast go zamykać.

Osobno rośnie wątek Marcina Romanowskiego, 6,2 proc. przypisanych wypowiedzi. Publikacja o poszukiwaniu azylu u szefa giełdy podczas zjazdu CPAC w Budapeszcie ma mniejszą skalę. Wprowadza za to nowy wymiar: zagraniczne zaplecze polityczne i pytanie, kto jeszcze z tego środowiska miał kontakt z Kralem.

Giertych drugi tydzień na czele, Republika prosi widzów o wpłaty

Dwa wątki ciągną się od pierwszej doby i oba zmieniły charakter.

Rola pełnomocnika to 23,3 proc. przypisanych wypowiedzi i 93,4 mln wyświetleń. Roman Giertych jest drugim nadawcą całego okresu z 65 239 reakcjami na dwudziestu sześciu wpisach. Nowym elementem jest zapowiedź, że jesienią możliwe będzie odsunięcie prezydenta od urzędu, oraz zdanie z niedzielnego poranka, że zegarek prezesa jest przy reszcie sprawy drobiazgiem. Oba wpisy przesuwają go jeszcze dalej od roli procesowej w stronę uczestnika sporu politycznego.

Wątek Telewizji Republika, 7,0 proc. wypowiedzi, przeszedł z obrony w zbiórkę. Stacja opublikowała w tym okresie 68 materiałów i zebrała 30 603 reakcje, ale jej programy zaczynają się teraz od podziękowań za wpłaty widzów. To jest komunikacyjnie coś innego niż dementowanie: przyznanie, że sprawa dotyka finansowania nadawcy, połączone z prośbą o wsparcie.

Kontrnarracja o Amber Goldzie utrzymuje się na poziomie 4,5 proc. i jest najmniejszym z sześciu wątków. Prawo i Sprawiedliwość powtórzyło ją w piątek w rozbudowanej wersji, o modelowym działaniu rządu i o służbach, które przez lata nie ostrzegły obywateli. Wpis zebrał 802 wypowiedzi, czyli cztery razy mniej niż oświadczenie Kancelarii Prezydenta z tego samego dnia.

Wyborca prawicy i wyborca koalicji widzą inną aferę

Wzięliśmy wpisy własne kont po obu stronach sporu i policzyliśmy, o czym każda z nich pisze. Prawica: 303 wpisy, 285 395 reakcji. Koalicja i media ją wspierające: 689 wpisów, 329 230 reakcji.

Co widzi odbiorca kanałów koalicji. Ponad połowa przekazu, 52,2 proc., dotyczy aresztu i przebiegu śledztwa. Dominują komunikaty procesowe: zatrzymanie, decyzja sądu, zapowiedź kolejnych wezwań. Waldemar Żurek podaje informacje o zatrzymaniu, Onet publikuje doniesienie o liście osób krążącej wewnątrz PiS, Roman Giertych ogłasza, że prokuratura uznała wyjaśnienia jego klienta za wiarygodne. Przekaz jest chronologiczny i sprowadza się do jednego zdania: sprawa się toczy i będą następni.

Co widzi odbiorca kanałów prawicowych. Areszt zajmuje 36,3 proc., czyli o jedną trzecią mniej. Za to 17,5 proc. przekazu dotyczy Telewizji Republika i pieniędzy w mediach, przy 2,0 proc. po drugiej stronie. To dziewięciokrotna różnica i najostrzejszy rozjazd w całym zestawieniu. Dla tej publiczności sprawa jest w dużej mierze opowieścią o ataku na stację, z giełdą w tle.

Drugi wyróżnik to obrona prezydenta, 13,9 proc. wobec 7,3 proc. Najgłośniejsze wpisy tej grupy odwracają kierunek śledztwa zamiast je relacjonować. Powtarzają się dwie konstrukcje. Pierwsza mówi, że śledztwo miało być młotem na prezydenta i opozycję, a obróciło się przeciwko rządowi. Druga, że premier pisze wyroki przed procesem, a obrońca zabiega o bezkarność dla szefa giełdy. Osobno wraca materiał o tym, jak prezydent poradził sobie w starciu z dziennikarzem TVN24.

Trzecia różnica jest ilościowa i dotyczy tematu fikcyjnego etatu żony zatrzymanego. To najgłośniejszy pojedynczy wpis po stronie prawicowej, 17 928 reakcji, i jednocześnie jedyny w tej grupie, który obciąża stronę własną. Pokazuje granicę lojalności: publiczność prawicowa nie broni konkretnych osób, chętnie za to przyjmuje opowieść o ataku na instytucje własnego obozu.

Republika zrobiła z afery cały swój tydzień

Osobny pomiar, na publikacjach własnych redakcji: 2 675 materiałów z 52 kanałów YouTube i 2 418 wpisów z dziesięciu profili portalowych, z tygodnia od 23 do 29 sierpnia. Sprawa zajęła w obu zbiorach niemal identyczną część: 30,4 proc. materiałów wideo i 30,8 proc. wpisów portalowych.

Górny, szary pasek pokazuje, jaką część materiałów kanału zajęła sprawa. Dolny, czerwony, jaką część jego oglądalności. Rozjazd między nimi mówi, czy temat ciągnął kanał, czy kanał ciągnął temat.

Telewizja Republika jest przypadkiem osobnym. 453 materiały o sprawie z 651 opublikowanych, czyli 69,6 proc. produkcji, i 99,9 proc. całej oglądalności kanału. Innymi słowy: przez tydzień stacja nie miała innego tematu, który zbierałby widownię. Zebrała na tym 211 919 reakcji i 3,7 mln wyświetleń, najwięcej ze wszystkich kanałów, ale przy 468 reakcjach na materiał, czyli najsłabszym wyniku jednostkowym w pierwszej trójce.

Kanał Zero jest jej dokładną odwrotnością. 24 materiały o sprawie ze 190, czyli 12,6 proc. produkcji i 19,1 proc. oglądalności. Zbiera przy tym 2 866 reakcji na materiał, sześć razy więcej niż Republika. Robi mniej i osiąga więcej, bo temat jest u niego jednym z wielu.

Najskuteczniejsze są kanały autorskie. Okiem Wiejskiego ma 5 246 reakcji na materiał przy czternastu publikacjach, Jan Piński 4 694 przy siedemnastu. Obaj poświęcili sprawie ponad połowę produkcji i obaj mają wyniki jednostkowe wielokrotnie wyższe niż stacje. To potwierdza obserwację z całego tygodnia: w tej sprawie wygrywa format autorski, nie redakcyjny.

Portale: kto zbiera najwięcej na jednym wpisie

Wśród profili portalowych układ jest inny niż na YouTube. Telewizja Republika ma 538 wpisów o sprawie i 137 051 reakcji, czyli 255 na wpis. TVP Info przy 47 wpisach zebrało 66 295 reakcji, czyli 1 411 na wpis, pięć razy więcej. Onet 1 374 przy 24 wpisach, TVN24 1 119 przy 35. Wirtualna Polska, która sprawę prowadzi ustaleniami, ma na Facebooku 268 reakcji na wpis, bo jej materiał żyje w przedrukach i w komentarzach pod cudzymi profilami.

Wniosek jest ten sam co przy kanałach wideo. Liczba publikacji nie przekłada się na siłę przekazu. Republika opublikowała jedenaście razy więcej niż TVP Info i zebrała dwa razy więcej reakcji, czyli pięciokrotnie gorzej na wpis.

W którą stronę wskazują publicyści

Osobny pomiar na kontach 45 dziennikarzy: 5 000 wpisów z tygodnia, z czego 635 o sprawie, czyli 12,7 proc. Nie przypisujemy autorów do obozów, bo przy części z nich byłaby to nasza etykieta. Liczymy, w którą stronę wskazuje sam wpis.

Ponad połowa publicystyki wskazuje na prawicę. 348 wpisów, 54,8 proc., dotyczy Ziobry i jego fundacji, Romanowskiego, Moskala, Piesiewicza, Telewizji Republika, zjazdu CPAC albo prezydenckiego weta. To jest dominujący kierunek i nie ma w tej sprawie konkurencji co do skali.

Kierunek przeciwny to 18,6 proc., czyli 118 wpisów. Ma za to wyższą skuteczność jednostkową: 617 reakcji na wpis wobec 495 po stronie przeciwnej. Zbudowany jest na trzech zarzutach, wszystkich dotyczących roli Romana Giertycha. Pierwszy jest logiczny i najgłośniejszy w całym tygodniu: skoro premier mówił z mównicy sejmowej, że giełda to rosyjska mafia, to dlaczego jego bliski współpracownik broni jej szefa. Drugi to konflikt ról, wyliczany precyzyjnie: mecenas, poseł i wiceprzewodniczący klubu naraz. Trzeci to podwójny standard w ocenie obrońców, formułowany zresztą także przez publicystów po drugiej stronie.

Obie strony naraz, 8,2 proc. i 52 wpisy. Ta grupa ma najwyższą skuteczność ze wszystkich kierunków wskazujących winnego, 648 reakcji na wpis. Należą do niej wypowiedzi, które zestawiają zachowania obu obozów: przypomnienie, że politycy piszą, iż brali, oraz wpisy odbijające przypisanie odpowiedzialności rządowi przez prezydenta. Najlepiej pracują te, które spór pokazują, zamiast go rozstrzygać.

Czwarta grupa jest znikoma i to jest ustalenie samo w sobie. Wpisów, które opisują mechanizm sprawy bez wskazywania winnego, jest sześć na 635, czyli 0,9 proc. Mają za to najwyższą skuteczność w całym zestawieniu, 1 902 reakcje na wpis, czyli czterokrotnie więcej niż średnia. Należy do nich przypomnienie, że szef giełdy składa wyjaśnienia w roli podejrzanego, oraz wyjaśnienie, na czym polega instytucja małego świadka koronnego. Precyzja pojęciowa jest w tej publicystyce towarem deficytowym i jednocześnie najlepiej nagradzanym.

Kto niósł temat przez cztery dni

Zestawienie obejmuje reakcje na wpisy własne, bez komentarzy pod nimi.

Pierwsze miejsce autora ustaleń jest w tej sprawie nowe. Przez pierwszy tydzień czołówkę zajmowali komentatorzy i uczestnicy sporu, teraz najwyżej stoi dziennikarz, który sprawę prowadzi, z 78 wpisami i 3,28 mln wyświetleń. Obrońca podejrzanego jest drugi, przy trzykrotnie mniejszej liczbie publikacji.

W czołówce są przy tym cztery kanały autorskie o profilu prawicowym, wszystkie z wysokimi wynikami przy niewielkiej liczbie materiałów. Oznacza to, że sprawa ma po obu stronach własnych narratorów o porównywalnej sile, choć mówią o niej zupełnie co innego.

Każdy wątek żyje gdzie indziej i to jest praktycznie użyteczna część tego zestawienia. Rola pełnomocnika jest w 61,2 proc. twitterowa, czyli toczy się w środowisku politycznym i publicystycznym. Kontrnarracja o Amber Goldzie jest jej odwrotnością: 55,1 proc. na Facebooku i tylko 7,3 proc. na X, więc pracuje wyłącznie we własnej publiczności. Areszt rozłożył się najbardziej równomiernie i jako jedyny ma ponad jedną czwartą w portalach, bo opierał się na komunikatach i doniesieniach, nie na komentarzu.

Warto zestawić to z podziałem reakcji. Choć Facebook daje blisko połowę wypowiedzi, to X odpowiada za 48,9 proc. wszystkich reakcji w sprawie, przy 12,8 proc. objętości. Materiały wideo dają z kolei 98,9 proc. zasięgu przy jednej piątej wypowiedzi. Innymi słowy: na Facebooku się rozmawia, na X reaguje, a wideo robi liczby wyświetleń.

Rozkład zmienia się też w czasie. W czwartek Facebook miał 52,3 proc., w sobotę już 36,0 proc., a wideo urosło z 18,8 do 31,2 proc. To tłumaczy, dlaczego sobota ma najwyższy zasięg przy najmniejszej liczbie wypowiedzi: temat przeszedł z komentarzy do dłuższych materiałów.

Rozkład kanałów w całym okresie: Facebook 48,6 proc., materiały wideo 22,6 proc., portale 13,6 proc., X 12,8 proc., TikTok 2,2 proc. Komentarze stanowią 85,3 proc. zbioru, przy 1 406 publikacjach redakcyjnych. To najwyższy udział komentarzy od początku sprawy i typowy obraz tematu, który wszedł do rozmowy powszechnej.