CEO BRIEF:

Analiza Zagrożeń Dezinformacyjnych i Antysystemowych w Polskiej cyberprzestrzeni informacyjnej social media  (X, FB) za okres 30.07.2025 – 28.08.2025).

1. Wnioski Kluczowe

Analiza dyskursu publicznego w badanym okresie ujawnia skoordynowane i wielopłaszczyznowe zagrożenie informacyjne dla stabilności państwa i jego interesów strategicznych. Zidentyfikowano cztery kluczowe wektory ryzyka:

• Dominacja narracji zbieżnych z interesami Rosji: Ponad połowa (55%) analizowanego dyskursu jest poświęcona tematyce wojennej i międzynarodowej, w której dominują treści osłabiające pozycję Ukrainy i podważające sens sojuszy zachodnich. Ukraina jest konsekwentnie przedstawiana jako państwo skorumpowane, nazistowskie
  i przegrywające wojnę, co bezpośrednio uderza w fundamenty polskiej polityki zagranicznej.
• Systemowa erozja zaufania do instytucji państwowych: Co piąta wzmianka (21%) ma charakter antysystemowy, promując obraz Polski jako państwa upadłego, rządzonego przez skorumpowane elity. Narracje te, wzmacniane przez konkretne case studies (np. afera KPO), dążą do delegitymizacji władzy i osłabienia spójności wewnętrznej państwa, co jest krytycznym czynnikiem ryzyka dla stabilności narodowej.
• Instrumentalizacja radykalnych emocji: Skrajne narracje, w tym jawnie antysemickie
  i spiskowe (5%), są wykorzystywane do pogłębiania polaryzacji społecznej. Służą one jako narzędzie do radykalizacji odbiorców i budowania wrogich postaw wobec mniejszości oraz fundamentów porządku demokratycznego, co zwiększa potencjał konfliktów wewnętrznych.
• Zintegrowany atak na autorytety i wiedzę ekspercką: Obserwuje się spójne działania podważające autorytet nie tylko instytucji politycznych, ale również medycznych
  i naukowych (3%). Promowanie pseudonauki i teorii spiskowych osłabia zdolność państwa do zarządzania kryzysami w oparciu o rzetelne dane, co stanowi długofalowe zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego.

2. Analiza Sytuacji

Główny wektor ataku – polityka wschodnia: Największy wolumen i zasięg osiągają treści dyskredytujące Ukrainę i polskie zaangażowanie w jej obronę. Narracje te przedstawiają pomoc jako marnotrawstwo zasobów, a Ukrainę jako niewdzięcznego sojusznika o wrogich zamiarach. Dyskurs ten jest zsynchronizowany z działaniami dyplomatycznymi Rosji i ma na celu izolację Polski w regionie oraz osłabienie poparcia społecznego dla prozachodniej polityki bezpieczeństwa.

Wewnętrzna destabilizacja poprzez delegitymizację: Narracje antysystemowe skupiają się na budowaniu przekonania o całkowitej zapaści państwa. Afera KPO stała się symbolem systemowej korupcji i niekompetencji. Atakowane są fundamenty porządku prawnego i zaufanie do urzędników państwowych, co tworzy podatny grunt dla ruchów populistycznych i radykalnych, zagrażających ciągłości funkcjonowania instytucji państwowych.

Wykorzystanie tematów zapalnych do polaryzacji: Analiza wskazuje na celowe wykorzystywanie tematów o wysokim ładunku emocjonalnym – takich jak antysemityzm, kwestie obyczajowe i imigracja – do pogłębiania istniejących podziałów. Narracje te nie tylko radykalizują poszczególne grupy, ale również odciągają uwagę opinii publicznej od kluczowych kwestii strategicznych, ułatwiając prowadzenie operacji dezinformacyjnych w innych obszarach.

3. Ocena Ryzyka z perspektywy Bezpieczeństwa Państwa

Ryzyko dla spójności narodowej i stabilności społecznej: Utrwalanie się narracji antysystemowych prowadzi do atomizacji społeczeństwa i erozji kapitału społecznego. Rosnąca nieufność wobec instytucji państwowych oraz pogłębiająca się polaryzacja stwarzają ryzyko niepokojów społecznych i utrudniają budowanie konsensusu
w kluczowych dla państwa sprawach. W skrajnych przypadkach może to prowadzić do paraliżu decyzyjnego i osłabienia odporności na kryzysy wewnętrzne.

Ryzyko dla realizacji strategicznych celów polityki zagranicznej: Skuteczne osłabianie poparcia społecznego dla polityki pro-ukraińskiej i pro-zachodniej stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdolności państwa do realizacji długoterminowych celów w polityce zagranicznej i bezpieczeństwa. Może to prowadzić do presji na zmianę kursu strategicznego, co osłabi pozycję Polski w NATO i UE oraz zwiększy jej podatność na wpływy rosyjskie.

Ryzyko dla odporności na kryzysy: Systematyczne podważanie autorytetu ekspertów i instytucji (naukowych, medycznych, wojskowych) obniża ogólną odporność państwa na różnego rodzaju kryzysy. W przypadku zagrożeń o charakterze militarnym, epidemicznym czy klęsk żywiołowych, brak zaufania społecznego do oficjalnych komunikatów i zaleceń może uniemożliwić skuteczne zarządzanie sytuacją i doprowadzić do poważnych strat materialnych i ludzkich.

Ryzyko reputacyjne i wizerunkowe państwa: Rozpowszechnianie treści o charakterze ksenofobicznym i antysemickim, nawet jeśli dotyczy mniejszości dyskursu, ma negatywny wpływ na wizerunek Polski na arenie międzynarodowej. Może to prowadzić do osłabienia pozycji dyplomatycznej państwa, zniechęcać zagranicznych inwestorów i utrudniać budowanie sojuszy opartych na wspólnych wartościach demokratycznych.

Raport analityczny – część szczegółowa

1. Struktura wątków aktywnych w dyskusji

W analizowanym okresie zidentyfikowano sześć dominujących kontekstów narracyjnych. Największe zaangażowanie wzbudzały tematy związane z wojną w Ukrainie i relacjami międzynarodowymi, stanowiąc ponad połowę wszystkich analizowanych wzmianek:

• Wojna w Ukrainie i stosunki międzynarodowe (55%, 262 wzmianki)
• Krytyka władz w Polsce i ogólna narracja antysystemowa (21%, 100 wzmianek)
• Afera KPO (6%, 29 wzmianek)
• Antysemityzm i teorie spiskowe (5%, 24 wzmianki)
• Kwestie społeczne i obyczajowe (4%, 19 wzmianek)
• Alternatywne metody leczenia i teorie pseudonaukowe (3%, 15 wzmianek)

a) Wojna w Ukrainie i stosunki międzynarodowe (55%)

Ten dominujący wątek koncentruje się na podważaniu pozycji Ukrainy i jej sojuszników, co jest zgodne z rosyjską narracją. Znaczna część dyskusji dotyczy spotkania na szczycie między Donaldem Trumpem, a Władimirem Putinem, które jest przedstawiane jako jedyna realna droga do pokoju, z pominięciem Ukrainy. Ukraina jest konsekwentnie ukazywana w negatywnym świetle, z powtarzającymi się oskarżeniami o korupcję prezydenta Zełenskiego oraz gloryfikację nazizmu i banderyzmu. Pojawiają się doniesienia o katastrofalnej sytuacji na froncie, masowych dezercjach i załamaniu systemu mobilizacyjnego. Polska pomoc dla Ukrainy jest krytykowana jako marnotrawstwo zasobów i działanie na szkodę własnych obywateli.

Narrację wzmacniają sugestie o historycznym rewizjonizmie i rzekomych ukraińskich roszczeniach terytorialnych wobec Polski. Rola państw zachodnich, w tym Wielkiej Brytanii i NATO, jest często przedstawiana jako prowokacyjna i eskalująca konflikt.

 b) Krytyka władz w Polsce i ogólna narracja antysystemowa (21%)

Ten wątek charakteryzuje się fundamentalnym brakiem zaufania do polskich instytucji państwowych i elit politycznych. Rząd w Warszawie, niezależnie od składu, przedstawiany jest jako skorumpowany system, który działa na szkodę obywateli i realizuje obce interesy. Pojawiają się oskarżenia o nadmierną inwigilację, symbolizowane przez pojęcie „kapitan państwo”. Kluczowym elementem jest krytyka polityki zagranicznej, zwłaszcza ogromnego wsparcia dla Ukrainy, które jest ukazywane jako obciążenie dla polskiej gospodarki i zdrada narodowa. Wzmianki zestawiają dane o ubóstwie w Polsce z kwotami przeznaczanymi na pomoc Kijowowi, aby wzmocnić poczucie niesprawiedliwości. Dyskurs ten buduje dychotomiczny podział na „skorumpowane elity” i „zwykłych ludzi”, których potrzeby są rzekomo ignorowane. Podważane są również fundamenty prawne państwa, takie jak odpowiedzialność konstytucyjna ministrów, co ma na celu osłabienie legitymacji władzy.

c) Afera KPO (6%)

Ta narracja jest skonkretyzowanym elementem ogólnej krytyki władz, skupiającym się na rzekomych nieprawidłowościach w wydatkowaniu środków z Krajowego Planu Odbudowy. Głównym zarzutem jest systemowe marnotrawstwo publicznych pieniędzy na absurdalne lub prywatne cele. Wpisy, które zdobyły największe zaangażowanie, wymieniają przykłady rzekomo finansowanych projektów, takich jak solarium w pizzerii, muzeum ziemniaka, kursy gry w bilarda czy zakup jachtów. Celem jest przedstawienie KPO nie jako funduszu rozwojowego, lecz jako mechanizmu defraudacji środków przez osoby powiązane z władzą. W ten sposób podważane jest zaufanie zarówno do polskiego rządu, jak i do instytucji Unii Europejskiej, które są ukazywane jako nieudolne lub współwinne marnotrawstwa.

d) Antysemityzm i teorie spiskowe (5%)

Ten wątek jest zdominowany przez treści o charakterze antysemickim, które wpisują się w klasyczne teorie spiskowe. Żydzi są przedstawiani za pomocą pejoratywnych określeń jako ukryta siła kontrolująca światową politykę, finanse i historię. W narracjach tych pojawiają się twierdzenia, że kluczowe osiągnięcia amerykańskie, takie jak program nuklearny czy lądowanie na Księżycu, były „żydowską robotą”, przy czym to drugie jest określane jako mistyfikacja. Konflikt izraelsko-palestyński jest wykorzystywany do przedstawiania Izraela jako państwa dopuszczającego się zbrodni, a Holocaust jako pretekst do usprawiedliwiania tych działań. Narracje te mają na celu delegitymizację narodu żydowskiego i państwa Izrael, przypisując im wrogie intencje wobec reszty świata i wpisując się w skrajnie antysystemowy dyskurs.

e) Kwestie społeczne i obyczajowe (4%)

Wątek ten obejmuje dyskusje na tematy obyczajowe, prowadzone z perspektywy konserwatywnej i tradycjonalistycznej. Główne narracje koncentrują się na krytyce liberalnych i lewicowych postaw, które są przedstawiane jako zagrożenie dla porządku społecznego. Pojawiają się wpisy wyśmiewające kobiety, które nie realizują tradycyjnego modelu rodziny, poświęcając się opiece nad domem i dziećmi. Poruszane są także problemy społeczne, takie jak alkoholizm, ilustrowane scenkami z życia rodzinnego w celu podkreślenia ich negatywnych skutków. Dyskurs ten jest elementem szerszej wojny kulturowej, w której tradycyjne wartości są konfrontowane z postrzeganym jako destrukcyjny liberalizmem, co sprzyja polaryzacji
i mobilizacji elektoratu konserwatywnego.

f) Alternatywne metody leczenia i teorie pseudonaukowe (3%)

W tej kategorii dominują treści promujące medycynę alternatywną i podważające zaufanie do nauki oraz oficjalnego systemu opieki zdrowotnej. Użytkownicy dzielą się przepisami na domowe środki lecznicze, takie jak syropy z cebuli czy czosnku, które mają rzekomo leczyć szeroki zakres chorób. Narracje te, często oznaczone hasztagiem #LexSzarlatan, budują obraz opresyjnego systemu, w którym koncerny farmaceutyczne i lekarze działają w zmowie przeciwko pacjentom. Promowanie „naturalnych” metod leczenia jest przedstawiane jako forma oporu wobec establishmentu medycznego. Tego typu treści wpisują się w antysystemowy nurt, podważając autorytet ekspertów i instytucji naukowych oraz zachęcając do odrzucenia oficjalnych zaleceń zdrowotnych.

2. Analiza Sentymentu

Analiza sentymentu przeprowadzona na zidentyfikowanych wątkach wskazuje na przytłaczającą dominację emocji negatywnych, co świadczy o konfrontacyjnym i krytycznym charakterze dyskusji.

a) Wojna w Ukrainie i stosunki międzynarodowe

Przytłaczająco negatywny sentyment wynika z konsekwentnego przedstawiania Ukrainy jako państwa przegrywającego, skorumpowanego i ideologicznie wrogiego. Emocje dominujące w tym wątku to pogarda wobec ukraińskich władz, gniew z powodu polskiego zaangażowania finansowego oraz pesymizm co do wyniku wojny. Wyrażana jest również niechęć wobec sojuszników z NATO, postrzeganych jako podżegacze wojenni. Neutralne wzmianki ograniczają się do suchych informacji o spotkaniach dyplomatycznych, które jednak często są podawane w sceptycznym lub ironicznym tonie, nie zmieniając ogólnego, negatywnego obrazu sytuacji.

b) Krytyka władz w Polsce i ogólna narracja antysystemowa

Jednoznacznie negatywny sentyment w tej kategorii odzwierciedla głęboką frustrację i nieufność wobec całego establishmentu politycznego. Wpisy charakteryzują się językiem pełnym oskarżeń o zdradę, korupcję i niekompetencję. Wyrażane emocje to przede wszystkim gniew, poczucie bezsilności i cynizm wobec działań rządu. Brak jakichkolwiek neutralnych lub pozytywnych wzmianek świadczy o całkowitej polaryzacji i braku przestrzeni na konstruktywną krytykę. Narracja ta jest skrajnie konfrontacyjna, a jej celem jest całkowita delegitymizacja systemu politycznego.

c) Afera KPO

Wątek ten jest w całości nacechowany negatywnie, co jest efektem połączenia oburzenia z satyrą i drwiną. Prezentowane przykłady rzekomych nieprawidłowości w wydatkowaniu środków z KPO wywołują u odbiorców poczucie absurdu i złości na marnotrawstwo publicznych pieniędzy. Sentyment jest wzmacniany przez użycie dosadnych określeń, takich jak „afera” i „złodziejstwo”, które jednoznacznie klasyfikują działania władz jako przestępcze. Użycie ironii i memów potęguje negatywny odbiór, czyniąc krytykę bardziej dotkliwą i łatwiejszą do rozpowszechniania w mediach społecznościowych.

d) Antysemityzm i teorie spiskowe

Całkowicie negatywny sentyment w tej kategorii jest wynikiem użycia języka nienawiści i skrajnie wrogich narracji. Wpisy są nasycone pogardą, niechęcią i oskarżeniami o charakterze spiskowym, co nie pozostawia miejsca na jakąkolwiek neutralność. Celem tych komunikatów jest wywołanie silnych negatywnych emocji, takich jak strach i nienawiść, poprzez dehumanizację i demonizację całej grupy narodowej i religijnej. Jednolity, skrajnie negatywny sentyment świadczy o radykalnym i bezkompromisowym charakterze tej dezinformacji.

e) Kwestie społeczne i obyczajowe

Dominujący negatywny sentyment wynika z konfrontacyjnego charakteru poruszanych tematów, które przedstawiane są jako walka o wartości. Wpisy często wyrażają pogardę i drwinę wobec osób o odmiennych poglądach, zwłaszcza tych identyfikowanych z lewicą lub liberalizmem. Wyczuwalne jest poczucie moralnego oburzenia i zagrożenia dla tradycyjnego porządku społecznego. Narracje te celowo polaryzują, przedstawiając świat w czarno-białych barwach. Nieliczne neutralne wzmianki to głównie pytania lub stwierdzenia faktów, które nie niosą ze sobą silnego ładunku emocjonalnego.

f) Alternatywne metody leczenia i teorie pseudonaukowe

W tej kategorii dominuje sentyment neutralny, ponieważ duża część wpisów ma charakter informacyjno-poradnikowy, prezentując przepisy na domowe specyfiki. Negatywne emocje pojawiają się w kontekście antysystemowym, który towarzyszy tym treściom. Wyrażana jest nieufność i wrogość wobec medycyny konwencjonalnej, koncernów farmaceutycznych i instytucji państwowych regulujących rynek zdrowia. Użycie hasztagu #LexSzarlatan jasno pozycjonuje dyskusję jako opozycyjną, co generuje negatywny sentyment oparty na poczuciu bycia oszukiwanym przez system.

3. Podsumowanie i wnioski z punktu widzenia systemu bezpieczeństwa państwa

Analiza zidentyfikowanych wątków wskazuje na wielowymiarowe zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, działające zarówno w sferze zewnętrznej, jak i wewnętrznej.

Zidentyfikowane narracje, często zbieżne ze strategicznymi celami rosyjskiej polityki informacyjnej, tworzą spójny ekosystem dezinformacyjny. Jego celem jest erozja zaufania publicznego, polaryzacja społeczna oraz osłabienie zdolności państwa do skutecznego funkcjonowania i obrony swoich interesów.

Główne wnioski analityczne:

• Osłabianie spójności sojuszniczej i polityki zagranicznej: Dominujący wątek dotyczący wojny w Ukrainie bezpośrednio uderza w fundamenty polskiej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Systematyczne podważanie sensu pomocy dla Ukrainy, przedstawianie jej jako państwa upadłego i niewdzięcznego oraz promowanie izolacjonistycznych postaw ma na celu osłabienie jedności NATO i Unii Europejskiej. Narracje te dążą do wywołania w społeczeństwie „zmęczenia wojną”
  i przekonania, że sojusz z Ukrainą jest dla Polski kosztowny i niebezpieczny, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla realizacji strategicznych celów państwa w regionie.
• Erozja zaufania do instytucji państwowych: Wątki antysystemowe, w tym afera KPO, prowadzą do systematycznego podważania legitymacji władz państwowych, niezależnie od ich afiliacji politycznej. Przedstawianie państwa jako struktury skorumpowanej, nieefektywnej i działającej na szkodę obywateli osłabia więź między społeczeństwem a instytucjami. Taka sytuacja zmniejsza odporność państwa na kryzysy, utrudnia mobilizację społeczną w sytuacjach zagrożenia i tworzy podatny grunt dla zewnętrznych wpływów, które mogą wykorzystywać wewnętrzne niezadowolenie do destabilizacji sytuacji w kraju.
• Radykalizacja społeczna i polaryzacja: Narracje o charakterze antysemickim, spiskowym oraz te dotyczące kwestii społeczno-obyczajowych przyczyniają się do pogłębiania podziałów i radykalizacji postaw. Tworzenie wrogich obrazów „innych” (Żydów, liberałów, imigrantów) prowadzi do atomizacji społeczeństwa i niszczenia kapitału społecznego. Spolaryzowane społeczeństwo, w którym dominuje nieufność i wrogość, jest mniej zdolne do wspólnego działania, a skrajne postawy mogą prowadzić do aktów przemocy i destabilizacji porządku publicznego.
• Podważanie fundamentów wiedzy i autorytetu ekspertów: Narracje pseudonaukowe i antyestablishmentowe w sferze zdrowia i nauki stanowią zagrożenie dla zdolności państwa do zarządzania kryzysami opartymi na wiedzy eksperckiej. Systematyczne kwestionowanie autorytetu instytucji naukowych i medycznych prowadzi do chaosu informacyjnego. W sytuacji zagrożenia (np. epidemiologicznego, ekologicznego czy militarnego) utrudnia to skuteczną komunikację państwa z obywatelami i implementację niezbędnych środków zaradczych, co bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo publiczne.

Wnioskując, analizowane treści tworzą złożony obraz operacji informacyjnej, która synergicznie atakuje kluczowe obszary funkcjonowania państwa. Jednoczesne uderzenie w politykę zagraniczną, zaufanie do władz, spójność społeczną i fundamenty wiedzy eksperckiej stanowi poważne wyzwanie dla stabilności i bezpieczeństwa narodowego. Dominacja negatywnego sentymentu we wszystkich kluczowych obszarach wskazuje na wysoką skuteczność tych narracji w generowaniu frustracji, gniewu i apatii, co osłabia zdolność społeczeństwa do kolektywnej odpowiedzi na zagrożenia.

H-k