Analiza | 27 kwietnia 2026
Długotrwała walka o ograniczenie władzy rządu do przeszukiwania bez nakazu telefonów, e-maili i wiadomości tekstowych Amerykanów zyskała nowe znaczenie na Kapitolu w związku z obawami, że sztuczna inteligencja znacząco zwiększy możliwości państwowego nadzoru. Aktywiści ochrony prywatności ostrzegają, że jeśli prawo umożliwiające beznakazową inwigilację Amerykanów nie zostanie znacząco zreformowane, wielu obywateli może być poddanych coraz bardziej inwazyjnej analizie komunikacji opartej na AI.
Sekcja 702 FISA w erze sztucznej inteligencji
„Wyobraźcie sobie, że zamiast robić zapytanie o jedną osobę, wypuściliście AI na te bazy danych” – powiedział w czwartek kongresmen Thomas Massie podczas konferencji prasowej ogłaszającej nowy projekt ustawy mającej zamknąć luki w zbieraniu danych. „Praktycznie nie ma niczego, czego rząd nie mógłby o was wiedzieć”.
Sekcja 702 ustawy o nadzorze zagranicznego wywiadu (FISA) pozwala rządowi zbierać komunikację cudzoziemców za granicą, ale umożliwia również zbieranie wiadomości, e-maili i innych transmisji od Amerykanów, gdy kontaktują się z cudzoziemcami. Rząd może następnie przeprowadzać beznakazowe przeszukania tych e-maili, wiadomości i innych form komunikacji.
Dwupartyjna koalicja reformatorów
Dwupartyjna koalicja prawodawców pojawiła się w ostatnich tygodniach, aby zająć się obawami dotyczącymi zdolności AI do przeszukiwania gór danych zdobytych przez Sekcję 702. W marcu kongresmen Warren Davidson i współsponsorzy w Izbie i Senacie przedstawili szeroki projekt reformy FISA – Government Surveillance Reform Act.
„Przez lata dochodziło do mocnych nadużyć sekcji 702″ – powiedział senator Ron Wyden, współsponsor ustawy, na podłodze Senatu w zeszłym tygodniu. „Urzędnicy rządowi przeszukiwali dane 702, aby znaleźć protestujących Black Lives Matter, darczyńców kampanii politycznych, wybieranych urzędników, nawet sędziego stanowego, który skarżył się na nadużycia policyjne”.
Dramatyczne nocne głosowania
Walka o odnowienie FISA była szczególnie ostra w tym roku. Sekcja 702 miała wygasnąć w poniedziałek, ale prawodawcy uzgodnili dziesięciodniowe przedłużenie, aby zapewnić więcej czasu na debatę nad nowymi zabezpieczeniami. W czwartek po południu spiker Izby Mike Johnson przedstawił nową wersję prawa szpiegowskiego, które przedłużałoby Sekcję 702 na trzy lata.
Projekt ten pojawił się po dramatycznym nocnym buncie w piątek grupy 20 republikańskich kongresmanów, z których wielu należy do konserwatywnego Freedom Caucus. Johnson wzywał do głosowania nad dłuższym, pięcioletnim przedłużeniem Sekcji 702, które zostało szybko odrzucone. Ostateczne głosowanie o godzinie 2:07 nad reautoryzacją prawodawstwa na 18 miesięcy również się nie powiodło.
Odpowiedzi firm AI na pytania o inwigilację
Pod koniec marca Wyden wysłał list do wiodących firm AI, aby zrozumieć, czy pozwolą rządowi używać swojej technologii do nadzorowania Amerykanów, w tym poprzez zbieranie komercyjnych danych zbiorczych lub danych wywiadowczych, które mogą przypadkowo obejmować informacje o Amerykanach. Biuro Wydena stwierdziło, że tylko Anthropic i Google odpowiedziały – bez odpowiedzi od OpenAI czy xAI.
W odpowiedzi od Anthropic szef ds. rządowych w Ameryce Północnej Brian Peters powiedział, że firma jest zaangażowana w ochronę wolności obywatelskich i zaprojektowała swoją politykę użytkowania, aby zakazać „nieautoryzowanego nadzoru lub śledzenia osób”. Peters powiedział, że Anthropic zakazała „analizy produktu zbiorczego krajowego zbierania” – co wydaje się odnosić do praktyk komercyjnych brokerów danych.
Jednak odnosząc się do obaw Wydena dotyczących Sekcji 702, Peters powiedział, że Anthropic udzieliła wyjątku „niewielkiej liczbie klientów z bezpieczeństwa narodowego, pozwalając na użycie naszych modeli do analizy zagranicznego wywiadu zgodnie z obowiązującym prawem”. Peters dodał, że systemy AI Anthropic mogą być używane do analizowania informacji zagranicznego wywiadu, nawet jeśli „obejmują przypadkowo zebrane informacje o osobach z USA”.
Korporacyjny spór z Pentagonem
Anthropic, twórca popularnej rodziny modeli AI Claude, zajęła publiczne stanowisko na początku tego roku po wyrażeniu obaw dotyczących tego, jak Pentagon będzie używał jej systemów – szczególnie w odniesieniu do użycia AI do masowej krajowej inwigilacji. „Wspieramy użycie AI do zgodnych z prawem misji zagranicznego wywiadu i kontrwywiadu” – napisał CEO Anthropic Dario Amodei w oświadczeniu pod koniec lutego. „Ale używanie tych systemów do masowej krajowej inwigilacji jest niezgodne z wartościami demokratycznymi. Masowa inwigilacja napędzana przez AI przedstawia poważne, nowatorskie zagrożenia dla naszych podstawowych swobód”.
Brokerzy danych jako nowa luka
Obok ostrych wymian dotyczących Sekcji 702 prawodawcy debatują również nad wprowadzeniem nowych ograniczeń na zdolność rządu do kupowania danych od zewnętrznych brokerów danych. Ci brokerzy zbierają i przetwarzają komercyjnie dostępne dane o Amerykanach uzyskane z reklam i innych technologii śledzących, wraz z informacjami z rejestrów publicznych.
Brokerzy sprzedają swoje dane płacącym klientom – w tym agencjom rządowym – którzy mogą następnie przeszukiwać te bazy danych, aby śledzić precyzyjne lokalizacje Amerykanów, aktywność przeglądania internetowego, historię podróży, znanych współpracowników i członków rodziny, a nawet historię zakupów i wzorce transakcji.
AI jako „panoptikon”
„Technologia pozwala w zasadzie na panoptikon” – powiedział Brendan Steinhauser, CEO organizacji non-profit Alliance for Secure AI. „Możesz po prostu mieć AI znajdującą wzorce, agregującą dane i pozwalającą rządowi zbudować to ogromne państwo nadzoru, które zagraża naszym wolnościom obywatelskim”.
Eksperci twierdzą, że wzrost AI może pozwolić agencjom rządowym na prowadzenie większej liczby – i bardziej dokładnych – przeszukań danych komercyjnych i informacji zawartych w bazach danych Sekcji 702. Jason Pye z Due Process Institute ostrzegł: „Niektóre z tych systemów AI, z dostępnymi danymi, mogą w zasadzie śledzić, skąd przychodzisz, dokąd idziesz, gdzie pracujesz, ile zarabiasz, kogo znasz, afiliacje polityczne, strony Facebooka, konta na Twitterze”.
Przyszłość prywatności w erze AI
„Myślę, że jest to naprawdę niepokojące, szczególnie w tej bardzo napiętej, bardzo spolaryzowanej, hiperpartyzanckiej atmosferze politycznej” – dodał Pye. Wyden podkreślił, że „postępy w technologii, od AI po eksplozję danych Amerykanów dostępnych do zakupu, znacznie wyprzedziły prawa chroniące prywatność i wolności obywatelskie Amerykanów”.
Amerykanie w całym spektrum politycznym powinni zdać sobie sprawę z potęgi inwigilacji napędzanej przez AI. „Agencje egzekwowania prawa Ameryki powinny być w stanie odpowiedzialnie wykorzystywać technologię” – powiedział Wyden – „ale nowe narzędzia wymagają nowych zasad. Bez nowych zasad można liczyć na to, że władza wykonawcza będzie deptać prawa prywatności Amerykanów i konstytucyjne swobody”.
Podsumowanie – technologia wyprzedza prawo
Debata nad Sekcją 702 w 2026 roku pokazuje, jak szybko technologia AI przekształca krajobraz nadzoru, wyprzedzając istniejące ramy prawne. Podczas gdy rząd argumentuje, że potrzebuje tych narzędzi do ochrony bezpieczeństwa narodowego, krytycy ostrzegają przed państwem nadzoru napędzanym przez AI, które może fundamentalnie zmienić relację między obywatelami a ich rządem.
W erze, gdy AI może analizować masowe zbiory danych w czasie rzeczywistym, tradycyjne rozróżnienia między krajowym a zagranicznym nadzorem stają się coraz bardziej niejednoznaczne. Wynik tej debaty określi, czy Ameryka może zachować swoje zobowiązania konstytucyjne do prywatności, jednocześnie wykorzystując potęgę sztucznej inteligencji do obrony narodowej.
Źródła – NBC News, TechCrunch, The Intercept, State of Surveillance
Res Futura | resfutura.pl